• start
  • biografie
  • opdrachtgever
  • nieuw 10
  • contact
  • oproep

Opdrachtgevers AvantGarde artikel ...


Polyamorie

Polyamorie: het hebben van meerdere liefdesrelaties naast elkaar, in alle openheid en eerlijkheid. Een alternatief voor scheiden of vreemdgaan. Een nieuwe trend?

Sommigen denken er met weemoed aan terug. Aan de wilde jaren zestig, de flower power tijd van vrije liefde en vrije seks, toen alles kon en mocht. Of eigenlijk: toen alles móest kunnen. Jaloezie was aanstellerij, een flauwe emotie om je snel overheen te zetten. Maar zo eenvoudig bleek dat niet en toen we met de opkomst van aids in de jaren tachtig teruggingen naar de ‘ouderwetse’ monogamie, haalden velen opgelucht adem. Hoewel er veel minder getrouwd wordt dan vroeger, is onze maatschappij nog steeds gestoeld op deze levensstijl. Je zoekt je grote liefde en blijft daar je leven lang bij; dat is het ideaal. Maar blijkt dat voor velen tegenwoordig niet een irreëel droombeeld?

Wel voor Peter (37). ‘Ik was ervan overtuigd dat Natascha en ik altijd samen zouden blijven. Ook toen onze verliefdheid verflauwde. We hadden immers een kind, een tweede op komst, een huis, álles samen? Toch groeiden we uit elkaar, zodat een scheiding de enige oplossing leek. Inmiddels woon ik samen met een ander. Sinds kort hebben mijn ex en ik weer contact. Eigenlijk mis ik haar enorm. Zij mij ook; zij wil het opnieuw met mij proberen. Maar ik wil mijn vriendin niet kwijt. Ik voel me verscheurd en word gek van die verwarrende emoties, want ik zal toch moeten kiezen.’

Is dat wel zo? Monogamie werd in de westerse wereld ingevoerd met het christendom en had als belangrijk doel de economische bescherming van vrouw en kind. Maar anno 2008 zijn vrouwen niet meer economisch afhankelijk. Individualisering, persoonlijke groei en ontwikkeling staan steeds meer centraal. Past daar nog wel een levenslange vaste partner bij? Dat valt te betwijfelen; er lopen steeds meer relaties op de klippen. Sinds de jaren zestig is het echtscheidingscijfer explosief toegenomen. De laatste jaren is het weliswaar stabiel, maar er wordt minder getrouwd en mensen die samenwonen gaan wél vaker en sneller uit elkaar. Heel vaak is er een derde in het spel.

Een groeiende groep vindt het niet nodig om om die reden uit elkaar te gaan. Zij hangen polyamorie aan. Nee, daarbij gaat het níet om parenclubs of swingen, maar om het openlijk hebben van meerdere liefdesrelaties naast elkaar. Ageeth Veenemans schreef er in 2007 een boek over: Ik hou van twee mannen en werd het Nederlandse boegbeeld van deze levenswijze. Het boek wordt inmiddels ook in andere landen gepromoot, want polyamorie is een wereldwijde ontwikkeling. Natuurlijk spreekt niet iedereen deze manier van leven aan ‘En dat hoeft ook niet,’ aldus Veenemans. ‘Ik wil slechts laten zien dat polyamorie óók een optie is. Als je verliefd op een ander wordt kun je wel direct gaan scheiden maar je kunt ook met je vaste partner, om wie je wellicht nog veel geeft en waar je mogelijk kinderen mee hebt, zoeken naar een andere vorm.’

Zoals Michel (40). Een jaar geleden ontmoette hij Sandra. Er was zo’n klik dat vriendschap uitmondde in hevige, allesoverheersende verliefdheid. ‘Ik was al vijftien jaar oprecht gelukkig getrouwd. Toch merkte ik dat ik bij Sandra dingen vond die ik onbewust bij mijn eigen vrouw miste. Wij kunnen zó goed praten, voelen elkaar zó goed aan; het is bijna eng. Ik heb het eerlijk aan mijn vrouw verteld. We hadden al een open relatie, maar toen zij merkte dat dit meer was dan een korte, onschuldige flirt was het toch flink slikken voor haar. Maar ze weet dat ik ook ontzettend veel van háár houd en er niet aan denk haar en onze kinderen te verlaten. Ze accepteert mijn aanvullende relatie, net zoals de man van Sandra. Nu pas voel ik mij echt een compleet mens. Met beide vrouwen wil ik oud worden.’

Michel is van mening dat het mogelijk is van meer dan één persoon te houden. ‘Tot voor kort dacht ik dat wij een unieke situatie hadden. Inmiddels weet ik dat er meer polyamoreuze stellen zijn. En ik merk dat er ook redelijk wat mensen begrip voor onze levensstijl kunnen opbrengen. Dat zijn vooral mensen die ook zelf binnen een goede relatie wel eens verliefd op een ander zijn geworden. Anderen keuren het expliciet af. Gewoon omdat het niet hoort.’

Veenemans ziet dat als een onrealistisch standpunt: ‘Ik geloof niet dat monogamie bij ons mensen past. Verliefdheid duurt maar enkele jaren. Daarna komt wel een chemisch proces op gang van gehecht zijn, van houden van, maar de wilde passie en aantrekkingskracht is over. Die kun je wél voor een ander gaan voelen. Moet je jezelf dat voor altijd verbieden? Of van je partner eisen dat hij of zij nooit meer van die gevoelens geniet? Een nieuwe liefde brengt bovendien je ontwikkeling als mens weer in een stroomversnelling.’

De behoefte tot aanvullende relaties bestaat bij veel mensen. Onderzoek toont aan dat zestig procent van de mannen en veertig procent van de vrouwen wel eens is vreemdgegaan. ‘Door het stiekem te doen, ontstaat er een muur tussen jou en je partner,’ aldus Veenemans. ‘Juist door het open te gooien, kun je weer heel dicht bij elkaar komen.’ Michel heeft die ervaring ook: ‘De band met mijn vrouw is het laatste jaar weer veel hechter geworden. We hebben misschien wel méér gepraat dan in al die twintig jaar ervoor. Ik heb haar op een heel nieuwe, betere manier leren kennen.’

Dirk (45) is gescheiden en heeft een relatie met een getrouwde vrouw. Haar man weet daarvan. In eerste instantie had hij er veel moeite mee en wilde zelfs dat zijn vrouw het contact, dat alleen nog in de hechte vriendschapsfase zat, zou verbreken. Toen het hem duidelijk werd dat deze vriendschap veel voor zijn vrouw betekende en haar gelukkig maakte, besloot hij haar de vrijheid te geven om er verder mee te gaan. ‘Sinds het begin van dit jaar heeft hij zélf ook een vriendin’, vertelt Dirk. ‘Dat brengt de situatie meer in balans. Ik vind de situatie prima zo. We hebben een volwaardige relatie waar ik gelukkig mee ben. Monogamie benauwt mij. En ik ken mijn eigen beperkingen: ik weet dat ik een vrouw niet alles kan geven wat zij nodig heeft. Dus ik gun het mijn vriendin dat ze andere dingen bij een ander vindt. Ik ben totaal niet jaloers op haar man. Sterker nog, ik ben oprecht blij als zij samen een leuk weekend hebben gehad, bijvoorbeeld. Omdat ik co-ouderschap met mijn ex heb, zijn mijn dagen zonder mijn vriendin vaak vrij gevuld. Maar soms mis ik haar wel. Toch leg ik mij daar dan bij neer, omdat ik weet dat ze ook verplichtingen ten opzichte van haar gezin heeft. Het is heus niet altijd makkelijk, toch geef ik de voorkeur aan deze achtbaanrelatie dan aan een ‘veilige’ relatie die maar voortkabbelt.’

Om een polyamoreuze relatie aan te kunnen moet je wel wat in huis hebben. Bereid zijn om je jaloezie onder de loep te nemen en te overwinnen, bijvoorbeeld. Dit is bij Peter een groot probleem. Het liefste zou hij zowel een liefdesrelatie met zijn vriendin blijven onderhouden, maar ook weer met de moeder van zijn kinderen. Voor beide vrouwen is dit uitgesloten. Zij willen hun geliefde niet delen. Peter: ‘Ik merk aan mijn vriendin dat ze het moeilijk heeft met ieder telefoontje van mijn ex. Ik kan me niet voorstellen dat zij ooit zal toestaan dat ik een nacht bij haar blijf. Ze kan dat gewoon niet aan.’ Daarin is ze geen uitzondering. Veenemans: ‘Maar kunnen begint met willen. Ik denk dat je sowieso over een flinke dosis zelfvertrouwen moet beschikken. Je zet namelijk een stap in het onbekende. Monogamie geeft zekerheid; polyamorie niet. Je moet het vertrouwen hebben dat de hele wereld kan instorten, en jíj toch blijft staan. En je moet een hechte relatie hebben met een goede communicatie. Toch is het zelfs met al deze vaardigheden niet eenvoudig. Maar als je eruit komt, kan het zo’n verrijking van je leven zijn!’

Blanca van den Brand, relatietherapeut en schrijfster van het boek De liefde bedrijven, zet grote vraagtekens bij polyamorie. ‘Heel simpel, ik geloof er niet in. Ik denk niet voor niets dat monogamie door de eeuwen heen de meest beproefde relatievorm is; die werkt gewoon het beste. En niet omdat ik beweer dat wij mensen monogaam zijn, want dat zijn we inderdaad niet. Maar juist dáárom is het het mooiste dat je aan elkaar kunt geven: seksuele exclusiviteit en trouw. De huidige maatschappij is een continu Temptation Island en juist het pact dat je als twee partners sluit om volledig voor elkaar te kiezen maakt je sterk. Natuurlijk kan het gebeuren dat je verliefd wordt. Maar daar hoef je nog niets mee te doen. Het zegt ook niets over de relatie die je al hebt; het zegt alleen maar dat je een normaal mens van vlees en bloed bent. Ik denk dat je de vrijgekomen energie beter in je vaste relatie kunt investeren. We hebben niet voor niets zo’n complex gevoelsleven; jaloezie is een duidelijk signaal dat er iets niet klopt. Daar kun je wel doorheen breken maar ik zie het alleen maar keer op keer fout gaan. Het is waar dat alleen stellen met problemen zich tot een relatietherapeut wenden; toch vraag ik mij af hoe het de polyamoreuze koppels op de lange termijn zal vergaan. Maar: wie het wel lukt, gun ik alle geluk hoor, vanzelfsprekend! Wat betreft één ding ben ik het wel eens met Ageeth: om tot zoiets te komen, moet je relatie heel sterk zijn. Dat geldt ook voor swingen en partnerruil. Maar dan nóg denk ik: als je relatie zo goed is, waarom zou je het dan onder druk zetten? Koester elkaar en investeer in je unieke relatie; en houd bij andere intieme banden gewoon je kleren aan.’

Van den Brand gelooft absoluut niet dat polyamorie de relatievorm van de toekomst zal zijn. Malou van Hintum, co-auteur van Relatie á la Carte - Trends in moderne relaties (2007), vermoedt juist wel dat er meer stellen zullen komen die elkaar verliefdheid buiten het huwelijk gunnen. Zij denkt echter dat het vooral om stellen gaat die vriendschappelijk, om de kinderen, bij elkaar blijven. ‘Ik denk dat echte polyamorie een enorm emotioneel en praktisch karwei is. Bovendien ben ik van mening dat de meeste mensen toch het liefste één partner hebben, al is er wel duidelijk een toename van seriële monogamie en niet meer van levenslange relaties. De huidige maatschappij maakt monogamie wel steeds moeilijker, omdat we steeds minder in vaste patronen leven. Zo wisselen we vaker van werk en van woning en worden we voortdurend aangemoedigd het maximale uit onszelf te halen en onszelf op allerlei manieren te ontplooien. Dat zorgt voor dynamiek maar kan ook structurele onvrede opleveren. Dergelijke onvrede kan zich ook vertalen in de liefde en de gedachte dat het bij iemand anders beter is. Accepteren dat situaties en mensen onvolmaakt zijn is er niet meer bij: we willen het onderste uit de kan, het maximale.’

Ook Trendwatcher Adjiedj Bakas ziet toekomst voor polyamorie. In zijn boek De toekomst van de Liefde, dat in januari 2009 zal verschijnen, besteedt hij er ruime aandacht aan. ‘Het komt alleen al omdat we steeds langer leven! In 1850 werden we gemiddeld veertig; als je dan vijftien jaar met je grote liefde kon doorbrengen was het veel. Over een tijdje is de levensverwachting honderdtwintig jaar; ik zie niet gebeuren dat stellen straks een eeuw lang monogaam samenleven. Maar waarom zou je een relatie die op veel onderdelen goed is opgeven omdat het op één of enkele gebieden niet klikt? Misschien kan het ook én, én? Naast dat we ouder worden, zorgt ook alle technologie en globalisering voor een grotere variatie in ons liefdesleven. Zo ontmoeten we tegenwoordig veel meer mensen dan vroeger. We reizen meer: in de negentiende eeuw legden we per jaar gemiddeld tien kilometer af, nu is dat 30.000, vliegen nog niet eens meegerekend! En internet maakt de wereld nóg veel groter. Ja, ik denk dat polyamorie in de toekomst vaker zal voorkomen. Alleen: ik denk dat veel mensen er toch naar neigen het stiekem te doen. Het zit in de aard van de mens onzeker, jaloers te zijn, om te kampen met verlatingsangst.’

Veenemans zou dit betreuren. Zij denkt dat polyamorie in alle openheid en eerlijkheid juist zal toenemen. ‘Over twee generaties zullen mensen er veel meer aan gewend zijn dat dit óók kan. Het zal niet meer zo’n taboe zijn en wie dit wil en kan, zal meer vrijheid hebben om er voor uit te komen zonder veroordeeld te worden. Ik merk dat mensen die eerst stiekem vreemdgingen maar er nu open voor uitkomen dat ze ook van een ander houden, nooit meer terug zouden willen naar de vroegere situatie. Ik denk ook absoluut dat die openheid belangrijk is om als mens te groeien en tot je recht komen. En is dat niet waar we allemaal naar verlangen?’

Ga pagina terug  Ga naar boven

Heb je ook een interessant verhaal dat je (anoniem) in een tijdschift zou willen vertellen? Stuur dan een mail naar


© Lydia van der Weide